«Κόψε την αντιδικία από πάνω σου, γιατί έφτασε ο καιρός»
Λίγες λέξεις. Αλλά μέσα τους κρύβεται ένα ολόκληρο πρόγραμμα ζωής.
Ο Αββάς Ματώης δεν λέει στον αδελφό να αποφεύγει απλώς τους καβγάδες. Του ζητά κάτι πολύ βαθύτερο: να ξεριζώσει από μέσα του την ανάγκη να αντιδικεί. Και αυτή η συμβουλή αποκτά ξεχωριστή επικαιρότητα στην εποχή μας.
Μια εποχή διαρκούς αντιδικίας
Ζούμε μέσα σε έναν πρωτοφανή θόρυβο αντιπαραθέσεων.
Πολιτική, κοινωνικά δίκτυα, τηλεοπτικές συζητήσεις, οικογενειακές σχέσεις, ακόμη και εκκλησιαστικά ζητήματα μετατρέπονται εύκολα σε πεδία μάχης. Ο καθένας αισθάνεται ότι πρέπει να αποδείξει πως έχει δίκιο και ο άλλος άδικο. Και όσο περισσότερο αντιδικούμε, τόσο ευκολότερα ξεχνάμε το ίδιο το αντικείμενο της διαφωνίας.
Δεν μας αρκεί πλέον να αποδειχθεί λανθασμένη η άποψη του άλλου. Θέλουμε πολλές φορές να ηττηθεί ο άλλος. Εκεί ακριβώς αρχίζει το πνευματικό πρόβλημα.
Μήπως λοιπόν πρέπει να σωπαίνουμε μπροστά στο άδικο; Ασφαλώς όχι. Ο χριστιανός δεν καλείται να γίνει αδιάφορος απέναντι στο ψεύδος, στην αδικία ή στην προσβολή της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας. Υπάρχουν περιστάσεις στις οποίες η σιωπή δεν είναι αρετή αλλά φυγομαχία.
Άλλο όμως αγωνίζομαι και άλλο αντιδικώ. Μπορώ να αντιστέκομαι χωρίς να μισώ. Να ελέγχω χωρίς να εξευτελίζω. Να καταγγέλλω χωρίς να γίνομαι εμπαθής.
Να υπερασπίζομαι την αλήθεια χωρίς να θεωρώ εχθρό μου εκείνον που διαφωνεί μαζί μου.
Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο από έναν καβγά. Διότι στον καβγά πρέπει να νικήσω τον άλλον. Στον πνευματικό αγώνα πρέπει πρώτα να νικήσω τον εαυτό μου.
Η μεγάλη παγίδα του «έχω δίκιο»
Υπάρχει μάλιστα μια λεπτή παγίδα, ιδιαίτερα για εκείνον που πιστεύει ότι αγωνίζεται για μια δίκαιη υπόθεση.
Μπορεί πράγματι να έχει δίκιο και παρ’ όλα αυτά να χάσει την ειρήνη του. Να γεμίσει θυμό. Να γίνει σκληρός. Να βλέπει παντού αντιπάλους. Να μην ανέχεται αντίθετη γνώμη. Να αρχίσει να αγαπά περισσότερο τη νίκη επί του άλλου παρά την αλήθεια την οποία υποτίθεται ότι υπηρετεί.
Τότε συμβαίνει κάτι παράδοξο: μπορεί να έχουμε κερδίσει την αντιδικία και να έχουμε χάσει την ψυχή μας.
Γι’ αυτό ο Αββάς δεν λέει «φρόντισε να κερδίζεις τις αντιδικίες σου». Λέει: «κόψ’ τες από πάνω σου».
Και τότε στρέφει το βλέμμα προς τα μέσα
Αμέσως μετά έρχεται η δεύτερη εντολή: «Κλάψε καὶ πένθησε μετανιωμένος».
Ενώ εμείς κοιτάζουμε τι έκανε ο άλλος, ο Γέροντας μας καλεί να κοιτάξουμε τι συμβαίνει μέσα μας. Αντί να εξετάζω συνεχώς τα λάθη των άλλων, να εξετάσω τα δικά μου. Αντί να αγανακτώ μόνο για την κατάσταση του κόσμου, να αναρωτηθώ για την κατάσταση της ψυχής μου. Αντί να ζητώ συνεχώς μετάνοια από τους άλλους, να αρχίσω από τη δική μου.
Δεν πρόκειται για φυγή από την κοινωνική πραγματικότητα. Πρόκειται για τη σωστή αφετηρία της αλλαγής της. Γιατί ο άνθρωπος που θέλει να διορθώσει ολόκληρο τον κόσμο χωρίς να αγωνίζεται να διορθώσει τον εαυτό του κινδυνεύει τελικά να μεταφέρει στον αγώνα του όλα τα πάθη του.
«Γιατί έφτασε ο καιρός»
Και στο τέλος έρχεται η πιο δυνατή φράση: «Ἔφτασε ὁ καιρός».
Ποιος καιρός; Ο καιρός της μετανοίας. Ο καιρός της επιστροφής. Ο καιρός να καταλάβουμε ότι η ζωή μας δεν είναι απεριόριστη.
Πόσο χρόνο ξοδεύουμε για να αποδείξουμε ότι είχαμε δίκιο; Πόσες ημέρες κρατάμε μέσα μας μια προσβολή; Πόσα χρόνια μπορούν να περάσουν χωρίς να μιλάμε με έναν άνθρωπο επειδή «εκείνος έφταιξε»;
Και κάποια στιγμή ο χρόνος τελειώνει. Τότε πόση σημασία θα έχει ποιος κέρδισε τη διαφωνία;
Να αγωνίζεσαι χωρίς να γίνεσαι αυτό που πολεμάς
Ίσως λοιπόν η εντολή του Αββά Ματώη να είναι εξαιρετικά πολύτιμη ιδιαίτερα για ανθρώπους που αισθάνονται ότι πρέπει να αντισταθούν σε όσα θεωρούν λανθασμένα στην εποχή τους.
Να αγωνίζεσαι, αλλά να μην είσαι εμπαθής. Να αντιστέκεσαι, αλλά να μη μισείς. Να υπερασπίζεσαι την αλήθεια, αλλά να μη λατρεύεις το δικό σου δίκιο. Να ελέγχεις τον κόσμο, αλλά πολύ περισσότερο να ελέγχεις τον εαυτό σου.
Γιατί υπάρχει ένας κίνδυνος μεγαλύτερος ακόμη και από το να χάσουμε μια μάχη: να πολεμάμε επί χρόνια το κακό και, χωρίς να το καταλάβουμε, να αφήσουμε τον τρόπο του να εγκατασταθεί μέσα μας.
Γι’ αυτό ο λόγος του Γέροντα παραμένει τόσο επίκαιρος: Κόψε την αντιδικία. Κράτησε τον αγώνα. Και άρχισε τη μετάνοια από τον εαυτό σου.
Γιατί «ἔφτασε ὁ καιρός».
Όροι & προϋποθέσεις
Συνδρομητής
Αναφορά
Τα σχόλιά μου